วิเคราะห์คุณค่า

คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ภูมิศาสตร์ สังคม วัฒนธรรม ศาสนา และศิลปกรรม

1. คุณค่าด้านวรรณศิลป์

เป็นหลักฐานวรรณคดีร้อยแก้วสมัยสุโขทัย มีสัมผัสคล้องจอง ใช้คำเป็นจังหวะ และใช้เทศนาโวหาร บรรยายโวหาร และพรรณนาโวหาร

คุณค่าด้านวรรณศิลป์
2. อุปมาโวหารและจินตภาพ

เปรียบทารกเหมือนลิงตากฝนในโพรงไม้ เปรียบการคลอดเหมือนช้างผ่านช่องแคบ และเหมือนถูกภูเขาหีบบด ทำให้ผู้อ่านเห็นภาพและรู้สึกถึงความทุกข์อย่างชัดเจน

อุปมาโวหาร
3. คุณค่าด้านภูมิศาสตร์ตามคติโบราณ

อธิบายโลก 4 ทวีป มีเขาพระสุเมรุเป็นศูนย์กลาง สะท้อนความรู้และความเชื่อทางจักรวาลวิทยาของคนโบราณ

คุณค่าด้านภูมิศาสตร์
4. คุณค่าด้านสังคมและศาสนา

สอนให้ทำบุญ ละบาป รักษาศีล และเชื่อในผลแห่งกรรม เพื่อกำกับความประพฤติของคนในสังคม

คุณค่าด้านสังคม
5. คุณค่าด้านศิลปกรรม

แนวคิดนรก–สวรรค์จากไตรภูมิถูกนำไปสร้างจิตรกรรมฝาผนังในโบสถ์และวิหาร โดยภาพนรกมักอยู่ส่วนล่าง ส่วนภาพสวรรค์อยู่เบื้องบน

คุณค่าด้านศิลปกรรม
6. คุณค่าด้านประเพณีและวัฒนธรรม

ความเชื่อเรื่องกรรม บุญ บาป และภพภูมิส่งอิทธิพลต่อประเพณีและวิถีชีวิต รวมทั้งวางกรอบคุณธรรมแก่ทั้งผู้ปกครองและประชาชน

คุณค่าด้านประเพณีและวัฒนธรรม
ข้อคิด: การเกิดเป็นมนุษย์เป็นสิ่งยาก ชีวิตไม่เที่ยง การกระทำมีผล และมนุษย์ควรใช้โอกาสที่เกิดมาเพื่อทำความดีและพัฒนาจิตใจ